{"id":1249,"date":"2021-03-20T23:14:14","date_gmt":"2021-03-20T22:14:14","guid":{"rendered":"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/?p=1249"},"modified":"2024-10-12T18:04:31","modified_gmt":"2024-10-12T16:04:31","slug":"rekomendacje-do-krajowego-planu-odbudowy-umowy-partnerstwa-oraz-planow-krajowych-oraz-regionalnych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/2021\/03\/20\/rekomendacje-do-krajowego-planu-odbudowy-umowy-partnerstwa-oraz-planow-krajowych-oraz-regionalnych\/","title":{"rendered":"Rekomendacje do Krajowego Planu Odbudowy, Umowy Partnerstwa oraz Plan\u00f3w Krajowych oraz Regionalnych"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"1249\" class=\"elementor elementor-1249\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a05b1ed e-con-full e-flex wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"a05b1ed\" data-element_type=\"container\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\" data-core-v316-plus=\"true\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-da9a4ad elementor-widget elementor-widget-shortcode\" data-id=\"da9a4ad\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"shortcode.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-shortcode\">\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"313\" class=\"elementor elementor-313\">\n\t\t\t\t<div data-wpr-sticky-section=\"yes\" data-wpr-position-type=\"sticky\" data-wpr-position-offset=\"0\" data-wpr-position-location=\"top\" data-wpr-sticky-devices=\"desktop_sticky\" data-wpr-custom-breakpoints=\"default\" data-wpr-active-breakpoints=\"mobile_sticky tablet_sticky desktop_sticky\" data-wpr-z-index=\"\" data-wpr-sticky-hide=\"\" data-wpr-replace-header=\"\" data-wpr-animation-duration=\"\" data-wpr-sticky-type=\"sticky\" class=\"elementor-element elementor-element-59be014 wpr-sticky-section-yes she-header-yes e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no e-con e-parent\" data-id=\"59be014\" data-element_type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;,&quot;transparent&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;scroll_distance&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:0,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;position_offset&quot;:0,&quot;position_offset_tablet&quot;:0,&quot;position_offset_mobile&quot;:0,&quot;transparent_on&quot;:[&quot;desktop&quot;,&quot;tablet&quot;,&quot;mobile&quot;],&quot;scroll_distance_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;scroll_distance_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-core-v316-plus=\"true\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a562a30 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"a562a30\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.20.0 - 10-04-2024 *\/\n.elementor-widget-image{text-align:center}.elementor-widget-image a{display:inline-block}.elementor-widget-image a img[src$=\".svg\"]{width:48px}.elementor-widget-image img{vertical-align:middle;display:inline-block}<\/style>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/pde.jpg\" title=\"\" alt=\"\" loading=\"lazy\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6febed6 elementor-widget elementor-widget-ekit-nav-menu\" data-id=\"6febed6\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"ekit-nav-menu.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<div class=\"ekit-wid-con ekit_menu_responsive_mobile\" data-hamburger-icon=\"\" data-hamburger-icon-type=\"icon\" data-responsive-breakpoint=\"767\">            <button class=\"elementskit-menu-hamburger elementskit-menu-toggler\"  type=\"button\" aria-label=\"hamburger-icon\">\n                                    <span class=\"elementskit-menu-hamburger-icon\"><\/span><span class=\"elementskit-menu-hamburger-icon\"><\/span><span class=\"elementskit-menu-hamburger-icon\"><\/span>\n                            <\/button>\n            <div id=\"ekit-megamenu-menu\" class=\"elementskit-menu-container elementskit-menu-offcanvas-elements elementskit-navbar-nav-default ekit-nav-menu-one-page-no ekit-nav-dropdown-hover\"><ul id=\"menu-menu\" class=\"elementskit-navbar-nav elementskit-menu-po-center submenu-click-on-icon\"><li id=\"menu-item-578\" class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-has-children menu-item-578 nav-item elementskit-dropdown-has relative_position elementskit-dropdown-menu-default_width elementskit-mobile-builder-content\" data-vertical-menu=750px><a href=\"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/o-fundacji\/\" class=\"ekit-menu-nav-link ekit-menu-dropdown-toggle\">O nas<i aria-hidden=\"true\" class=\"icon icon-arrow-point-to-down elementskit-submenu-indicator\"><\/i><\/a>\n<ul class=\"elementskit-dropdown elementskit-submenu-panel\">\n\t<li id=\"menu-item-601\" class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-601 nav-item elementskit-mobile-builder-content\" data-vertical-menu=750px><a href=\"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/o-fundacji\/#eksperci1\" class=\" dropdown-item\">Eksperci i ekspertki<\/a><\/ul>\n<\/li>\n<li id=\"menu-item-637\" class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-has-children menu-item-637 nav-item elementskit-dropdown-has relative_position elementskit-dropdown-menu-default_width elementskit-mobile-builder-content\" data-vertical-menu=750px><a href=\"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/dzialania\/\" class=\"ekit-menu-nav-link ekit-menu-dropdown-toggle\">Dzia\u0142ania<i aria-hidden=\"true\" class=\"icon icon-arrow-point-to-down elementskit-submenu-indicator\"><\/i><\/a>\n<ul class=\"elementskit-dropdown elementskit-submenu-panel\">\n\t<li id=\"menu-item-641\" class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-641 nav-item elementskit-mobile-builder-content\" data-vertical-menu=750px><a href=\"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/dzialania\/#opinie1\" class=\" dropdown-item\">Analizy<\/a><\/ul>\n<\/li>\n<li id=\"menu-item-654\" class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-has-children menu-item-654 nav-item elementskit-dropdown-has relative_position elementskit-dropdown-menu-default_width elementskit-mobile-builder-content\" data-vertical-menu=750px><a href=\"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/projekty\/\" class=\"ekit-menu-nav-link ekit-menu-dropdown-toggle\">Projekty<i aria-hidden=\"true\" class=\"icon icon-arrow-point-to-down elementskit-submenu-indicator\"><\/i><\/a>\n<ul class=\"elementskit-dropdown elementskit-submenu-panel\">\n\t<li id=\"menu-item-656\" class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-656 nav-item elementskit-mobile-builder-content\" data-vertical-menu=750px><a href=\"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/projekty\/#szkoladebaty1\" class=\" dropdown-item\">Szko\u0142a debaty<\/a>\t<li id=\"menu-item-657\" class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-657 nav-item elementskit-mobile-builder-content\" data-vertical-menu=750px><a href=\"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/projekty\/#konsultacje1\" class=\" dropdown-item\">Obywatelskie konsultacje<\/a><\/ul>\n<\/li>\n<li id=\"menu-item-648\" class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-648 nav-item elementskit-mobile-builder-content\" data-vertical-menu=750px><a href=\"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/kontakt\/\" class=\"ekit-menu-nav-link\">Kontakt<\/a><\/li>\n<li id=\"menu-item-647\" class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-647 nav-item elementskit-mobile-builder-content\" data-vertical-menu=750px><a href=\"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/wspieraj\/\" class=\"ekit-menu-nav-link\">Wspieraj<\/a><\/li>\n<\/ul><div class=\"elementskit-nav-identity-panel\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementskit-site-title\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementskit-nav-logo\" href=\"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\" target=\"_self\" rel=\"\">\n\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" src=\"\" title=\"\" alt=\"\" \/>\n\t\t\t\t\t<\/a> \n\t\t\t\t<\/div><button class=\"elementskit-menu-close elementskit-menu-toggler\" type=\"button\">X<\/button><\/div><\/div>\t\t\t\n\t\t\t<div class=\"elementskit-menu-overlay elementskit-menu-offcanvas-elements elementskit-menu-toggler ekit-nav-menu--overlay\"><\/div><\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8411c18 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"8411c18\" data-element_type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;,&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\" data-core-v316-plus=\"true\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-696b514 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"696b514\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.20.0 - 10-04-2024 *\/\n.elementor-heading-title{padding:0;margin:0;line-height:1}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title[class*=elementor-size-]>a{color:inherit;font-size:inherit;line-height:inherit}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-small{font-size:15px}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-medium{font-size:19px}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-large{font-size:29px}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-xl{font-size:39px}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-xxl{font-size:59px}<\/style><h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Rekomendacje do Krajowego Planu Odbudowy, Umowy Partnerstwa oraz Plan\u00f3w Krajowych oraz Regionalnych<\/h1>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b2eb459 e-flex e-con-boxed wpr-particle-no wpr-jarallax-no wpr-parallax-no wpr-sticky-section-no e-con e-parent\" data-id=\"b2eb459\" data-element_type=\"container\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\" data-core-v316-plus=\"true\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-92cd9b0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"92cd9b0\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.20.0 - 10-04-2024 *\/\n.elementor-widget-text-editor.elementor-drop-cap-view-stacked .elementor-drop-cap{background-color:#69727d;color:#fff}.elementor-widget-text-editor.elementor-drop-cap-view-framed .elementor-drop-cap{color:#69727d;border:3px solid;background-color:transparent}.elementor-widget-text-editor:not(.elementor-drop-cap-view-default) .elementor-drop-cap{margin-top:8px}.elementor-widget-text-editor:not(.elementor-drop-cap-view-default) .elementor-drop-cap-letter{width:1em;height:1em}.elementor-widget-text-editor .elementor-drop-cap{float:left;text-align:center;line-height:1;font-size:50px}.elementor-widget-text-editor .elementor-drop-cap-letter{display:inline-block}<\/style>\t\t\t\t<div class=\"entry-content\"><p>Krajowy Plan Odbudowy, Umowa Partnerstwa i powi\u0105zane z ni\u0105 programy krajowe oraz regionalne wyznacz\u0105 g\u0142\u00f3wne kierunki rozwoju Polski na najbli\u017csze lata i zapewni\u0105 \u015brodki na ich realizacj\u0119.<\/p><span id=\"more-3156\"><\/span><p><strong>Edukacja to obszar<\/strong>\u00a0o\u00a0<strong>fundamentalnym znaczeniu \u2013 decyduje o jako\u015bci \u017cycia oraz przysz\u0142o\u015bci milion\u00f3w uczni\u00f3w i uczennic oraz ich rodzin<\/strong>, a tak\u017ce wzmacnia lub os\u0142abia rozw\u00f3j oraz odporno\u015b\u0107 spo\u0142eczno\u015bci lokalnych, region\u00f3w i ca\u0142ej Polski. Edukacja wymaga dzi\u015b wsparcia, zar\u00f3wno ze wzgl\u0119du na\u00a0<strong>pandemi\u0119 i jej skutki, ale tak\u017ce piln\u0105 potrzeb\u0119 zmiany modelu pracy szko\u0142y w XXI wieku<\/strong>. Trudno sobie wyobrazi\u0107 transformacj\u0119 klimatyczn\u0105, cyfrow\u0105 i wi\u0119ksz\u0105 odporno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 oraz zdrowotn\u0105\u00a0<strong>bez adekwatnej edukacji<\/strong>.<\/p><p>Cele KPO s\u0105 bezpo\u015brednio zwi\u0105zane z odbudow\u0105 i tworzeniem odporno\u015bci spo\u0142eczno-gospodarczej, ale w zaplanowanych dzia\u0142aniach\u00a0<strong>nie wida\u0107 interwencji w obszarze edukacji<\/strong>. To brak, kt\u00f3ry trudno zrozumie\u0107, nawet je\u015bli horyzont czasowy KPO jest kr\u00f3tki, a efekty dzia\u0142a\u0144 edukacyjnych s\u0105 odroczone w czasie. Uczniowie, rodzice oraz nauczyciele oczekuj\u0105 dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re pomog\u0105\u00a0<strong>nadrobi\u0107 edukacyjne straty<\/strong>, zar\u00f3wno w wymiarze intelektualnym, jak i spo\u0142ecznym. Rosn\u0105 te\u017c oczekiwania dotycz\u0105ce modelu edukacji, a obecny kryzys to dogodny moment, by\u00a0<strong>skorygowa\u0107 kierunki pracy szko\u0142y\u00a0<\/strong>w odpowiedzi na nowe wyzwania wsp\u00f3\u0142czesnej gospodarki i \u017cycia spo\u0142ecznego.<\/p><p>W rozporz\u0105dzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z 12 lutego 2021 r., ustanawiaj\u0105cym Instrument na Rzecz Odbudowy i Zwi\u0119kszania Odporno\u015bci czytamy m.in.: \u201cReformy i inwestycje w nast\u0119pne pokolenie, dzieci i m\u0142odzie\u017c maj\u0105 zasadnicze znaczenie dla promowania edukacji i umiej\u0119tno\u015bci, w tym umiej\u0119tno\u015bci cyfrowych, podnoszenia umiej\u0119tno\u015bci, przekwalifikowywania si\u0119 i zmiany kwalifikacji ludno\u015bci aktywnej zawodowo, program\u00f3w integracji os\u00f3b bezrobotnych, polityki inwestowania w dost\u0119p i mo\u017cliwo\u015bci dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy w dziedzinie edukacji, zdrowia, \u017cywienia, zatrudnienia i mieszkalnictwa oraz\u00a0<strong>polityk skutecznie przeciwdzia\u0142aj\u0105cych powstawaniu luki pokoleniowej zgodnie z celami gwarancji dla dzieci i gwarancji dla m\u0142odzie\u017cy<\/strong>. Dzia\u0142ania te powinny zapewni\u0107, aby kryzys zwi\u0105zany z COVID-19 nie mia\u0142 trwa\u0142ego wp\u0142ywu na kolejne pokolenie Europejczyk\u00f3w oraz aby luka pokoleniowa nie pog\u0142\u0119bi\u0142a si\u0119 jeszcze bardziej.\u201d\u00a0 W artykule 3 wyra\u017anie wskazano, \u017ce instrument powinien odnosi\u0107 si\u0119 do sze\u015bciu filar\u00f3w o znaczeniu europejskim, z kt\u00f3rych jeden to w\u0142a\u015bnie \u201cpolityki na rzecz nast\u0119pnego pokolenia, dzieci i m\u0142odzie\u017cy, takie jak edukacja i umiej\u0119tno\u015bci.\u201d\u00a0<strong>KPO odnosi si\u0119 do tego filaru w niedostatecznym stopniu<\/strong>.<\/p><p>Z kolei w Umowie Partnerstwa czytamy m.in., \u017ce jednym z dzia\u0142a\u0144 w obszarze \u201cEdukacja, kszta\u0142cenie, umiej\u0119tno\u015bci\u201d b\u0119dzie \u201cZmiana tradycyjnych modeli nauczania (nacisk na wykorzystywanie w wi\u0119kszym stopniu nowoczesnych technologii)\u201d, a w\u015br\u00f3d oczekiwanych rezultat\u00f3w wymienia si\u0119: \u201cRozw\u00f3j kompetencji \u201emi\u0119kkich\u201d i proinnowacyjnych uczni\u00f3w \u2022 Rozw\u00f3j kompetencji w obszarach kluczowych dla gospodarki \u2022 Wi\u0119kszy udzia\u0142 os\u00f3b doros\u0142ych, kt\u00f3re si\u0119 kszta\u0142c\u0105 i podnosz\u0105 swoje umiej\u0119tno\u015bci.\u00a0<\/p><p>Krajowy Plan Odbudowy oraz Umowa Partnerstwa wyra\u017anie zak\u0142adaj\u0105 zatem dostosowanie systemu edukacji do potrzeb nowoczesnej gospodarki oraz wzmocnienie kompetencji zwi\u0105zanych z LLL (<em>life long learning<\/em>). Nie uda si\u0119 tego przeprowadzi\u0107 bez przeprofilowania polskiego systemu edukacji, tak by poza wiedz\u0105, dawa\u0142 trwa\u0142\u0105 zdolno\u015b\u0107 i gotowo\u015b\u0107 do uczenia si\u0119 nie tylko w szkole, ale przez ca\u0142e \u017cycie.\u00a0<\/p><p>Organizacje spo\u0142eczne dzia\u0142aj\u0105ce od lat w dziedzinie edukacji s\u0105 gotowe\u00a0<strong>wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107 w procesie planowania i realizowania niezb\u0119dnych zmian w polskiej edukacji<\/strong>\u00a0\u2013 od wczesnej edukacji do ko\u0144ca nauki szkolnej. Poni\u017cej wskazujemy\u00a0<strong>czterna\u015bcie kluczowych kierunk\u00f3w\u00a0<\/strong>rozwoju; niestety wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich nie zosta\u0142a w dostatecznym stopniu uwzgl\u0119dniona w propozycjach rz\u0105dowych. Mog\u0105 one by\u0107 punktem odniesienia do\u00a0 budowania wieloletniej strategii transformacji edukacji, zamiast punktowych, wybi\u00f3rczych interwencji w obecny system.<\/p><p><strong>1.<br \/>Szko\u0142a na miar\u0119 wyzwa\u0144 XXI, a nie XIX wieku\u00a0<\/strong><\/p><p>Polska szko\u0142a musi zmieni\u0107 priorytety, by odpowiedzie\u0107 na wyzwania XXI wieku \u2013\u00a0<strong>klimatyczne, spo\u0142eczne (w tym zdrowotne), gospodarcze i technologiczne<\/strong>. Trzeba uczy\u0107 o kryzysie klimatycznym, odnawialnej energii, bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci. O globalnych wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bciach, lokalnych rozwi\u0105zaniach i wp\u0142ywie ka\u017cdego z nas na to, co dzieje si\u0119 z Ziemi\u0105 i nasz\u0105 cywilizacj\u0105.\u00a0<\/p><p>M\u0142odzi ludzie powinni mie\u0107 szans\u0119 zrozumie\u0107, sk\u0105d bior\u0105 si\u0119\u00a0<strong>nier\u00f3wno\u015bci w wymiarze globalnym i lokalnym<\/strong>, dlaczego trzeba je zmniejsza\u0107, w tym tak\u017ce \u2013 dlaczego sytuacja ekonomiczna kobiet jest niemal wsz\u0119dzie gorsza ni\u017c m\u0119\u017cczyzn i co mo\u017cna z tym zrobi\u0107. Musz\u0105 uczy\u0107 si\u0119\u00a0<strong>odr\u00f3\u017cnia\u0107 fakty od fa\u0142szywych informacji<\/strong>\u00a0(a tak\u017ce od subiektywnych opinii), naukowe dowody od mit\u00f3w i spiskowych teorii. Stawia\u0107 pytania, formu\u0142owa\u0107 i sprawdza\u0107 hipotezy, planowa\u0107 eksperymenty, wyci\u0105ga\u0107 z nich wnioski i je dobrze komunikowa\u0107. Podejmowa\u0107 racjonalne dzia\u0142ania buduj\u0105ce odporno\u015b\u0107 (w\u0142asn\u0105 i zbiorow\u0105) \u2013 w trakcie obecnej pandemii i wychodzenia z niej, ale tak\u017ce w obliczu innych globalnych i indywidualnych zagro\u017ce\u0144.\u00a0<\/p><p>Szko\u0142a jest po to, by wyposa\u017cy\u0107 m\u0142odych ludzi w\u00a0<strong>edukacyjny \u201ckompas\u201d<\/strong>, kt\u00f3ry u\u0142atwi poruszanie si\u0119 w zmieniaj\u0105cym si\u0119 i niepewnym \u015bwiecie. Pomo\u017ce podejmowa\u0107\u00a0<strong>indywidualne i zbiorowe decyzje, oparte na naukowej wiedzy i humanistycznych warto\u015bciac<\/strong>h, rozwi\u0105zywa\u0107 problemy i organizowa\u0107 wsp\u00f3lne dzia\u0142ania.\u00a0<\/p><p>Bez takiej edukacji trudno b\u0119dzie przeprowadzi\u0107 transformacj\u0119\u00a0<strong>w stron\u0119 rozwi\u0105za\u0144 bardziej zr\u00f3wnowa\u017conych<\/strong>\u00a0\u2013 klimatycznie neutralnych, spo\u0142ecznie sprawiedliwych, m\u0105drze cyfrowych i konkurencyjnych. KPO i Umowa Partnerstwa powinny uwzgl\u0119dnia\u0107 te nowe potrzeby m\u0142odych ludzi, polskiej szko\u0142y i spo\u0142ecze\u0144stwa.\u00a0<\/p><p><strong>2.<br \/>Szko\u0142a kompetencji kluczowych, a nie szczeg\u00f3\u0142owych wiadomo\u015bci<\/strong><\/p><p>Nale\u017cy po\u0142o\u017cy\u0107 nacisk na kszta\u0142towanie kompetencji kluczowych \u2013 przedmiotowych, ponadprzedmiotowych i przekrojowych.\u00a0<strong>Kompetencje przedmiotowe<\/strong>\u00a0obejmuj\u0105 porozumiewanie si\u0119 w j\u0119zyku ojczystym i j\u0119zykach obcych, kompetencje matematyczne, naukowe i techniczne.\u00a0<\/p><p><strong>Kompetencje ponadprzedmiotowe<\/strong>\u00a0to umiej\u0119tno\u015b\u0107 uczenia si\u0119 i planowania pracy, umiej\u0119tno\u015bci cyfrowe (w tym informacyjne i medialne), a tak\u017ce kompetencje spo\u0142eczne, obywatelskie, przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107, \u015bwiadomo\u015b\u0107 i ekspresja kulturalna.\u00a0<\/p><p><strong>Kompetencje przekrojowe<\/strong>\u00a0(uniwersalne) to m.in. krytyczne my\u015blenie, rozwi\u0105zywanie problem\u00f3w, umiej\u0119tno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy, kreatywno\u015b\u0107 i innowacyjno\u015b\u0107. Taki kierunek wskazuj\u0105 m.in.dokumenty Unii Europejskiej, kt\u00f3rych Polska jest sygnatariuszem, a tak\u017ce ekspertyzy OECD i \u015awiatowego Forum Gospodarczego. Uwzgl\u0119dnia j\u0105 przyj\u0119ta przez MEN Zintegrowana Strategia Umiej\u0119tno\u015bci 2030. Powinno to zatem znale\u017a\u0107 mocny wyraz w Umowie Partnerstwa, programach krajowych oraz regionalnych.<\/p><p>Realizacja tych priorytet\u00f3w wymaga pilnej\u00a0<strong>redukcji wiedzowych wymaga\u0144 obecnej podstawy programowej<\/strong>. Konieczna jest zmiana modelu podstawy, kt\u00f3ra zawiera kilka tysi\u0119cy wymaga\u0144 przedmiotowych i dzia\u0142a teraz jak jeden og\u00f3lnopolski program nauczania niepowi\u0105zanych ze sob\u0105 zagadnie\u0144. Skupia si\u0119 na oderwanych od do\u015bwiadczenia uczni\u00f3w wiadomo\u015bciach, pomijaj\u0105c umiej\u0119tno\u015bci i postawy. Wymaga to tak\u017ce modyfikacji systemu egzaminacyjnego, co z kolei doprowadzi do zmiany podej\u015bcia dyrekcji, rad pedagogicznych, a tak\u017ce uczni\u00f3w i ich rodzic\u00f3w do uczenia si\u0119.\u00a0<\/p><p><strong>3.<br \/>Szko\u0142a dla uczennic i uczni\u00f3w, a nie tylko egzamin\u00f3w\u00a0<\/strong><\/p><p>Potrzebna jest szko\u0142a, w kt\u00f3rej uczennice i uczniowie maj\u0105 czas i warunki do rozwijania talent\u00f3w i pasji. Szko\u0142a, w kt\u00f3rej s\u0105 traktowani podmiotowo, gdzie uwzgl\u0119dnia si\u0119 ich potrzeby i zdanie, zach\u0119ca do w\u0142asnych inicjatyw. Dzi\u015b szko\u0142a jest raczej\u00a0<strong>\u201cprzygotowalni\u0105\u201d do egzamin\u00f3w<\/strong>, a jako\u015b\u0107 jej pracy ocenia si\u0119 niemal wy\u0142\u0105cznie poprzez wyniki egzaminacyjne uczni\u00f3w. Tymczasem nie odzwierciedlaj\u0105 one rzeczywistych kompetencji kluczowych i przekrojowych. Nie uwzgl\u0119dniaj\u0105 wysi\u0142k\u00f3w nauczycieli w pracy z dzie\u0107mi ze \u015brodowisk z ni\u017cszym kapita\u0142em kulturowym.\u00a0<\/p><p>Konieczne jest upowszechnienie\u00a0<strong>innej formu\u0142y oceniania uczennic i uczni\u00f3w<\/strong>\u00a0\u2013 z naciskiem na konkretn\u0105 informacj\u0119 zwrotn\u0105, ocenianie na bie\u017c\u0105co, ocenianie kszta\u0142tuj\u0105ce oraz oceny opisowe zamiast stopni. Potrzebna jest tak\u017ce zmiana systemu egzaminacyjnego, tak by pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 diagnostyczn\u0105 i motywacyjn\u0105, a nie tylko selekcyjn\u0105.<\/p><p><strong>4.<br \/>R\u00f3wne szanse dla wszystkich<\/strong><\/p><p>Za\u0142o\u017ceniem systemu o\u015bwiaty musi by\u0107, \u017ce kluczowym zadaniem szko\u0142y jest wyr\u00f3wnywanie szans. Spo\u0142ecze\u0144stwo\u00a0<strong>nie ma lepszych narz\u0119dzi ni\u017c edukacja (tak\u017ce wczesna i przedszkolna)<\/strong>, by zwi\u0119ksza\u0107 szanse \u017cyciowe \u015brodowisk z mniejszym kapita\u0142em kulturowym i ekonomicznym. Szko\u0142a r\u00f3wnych szans nie mo\u017ce traktowa\u0107 wszystkich wed\u0142ug jednej miary. Musi widzie\u0107 r\u00f3\u017cne potrzeby r\u00f3\u017cnych dzieci i mocniej wspiera\u0107 tych, kt\u00f3rzy tego bardziej potrzebuj\u0105. Szczeg\u00f3lne znaczenie maj\u0105 dzia\u0142ania skierowane do\u00a0<strong>szk\u00f3\u0142 wiejskich<\/strong>.<\/p><p>Wyr\u00f3wnywanie szans to nie tylko darmowe obiady i stypendia, czy podjazdy dla os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bciami, ale tak\u017ce takie\u00a0<strong>sposoby pracy z uczniami, kt\u00f3re nie pog\u0142\u0119biaj\u0105 r\u00f3\u017cnic, tylko je wyr\u00f3wnuj\u0105<\/strong>. W czasie pandemii i wychodzenia z niej oznacza to monitorowanie udzia\u0142u uczennic i uczni\u00f3w w zaj\u0119ciach oraz podj\u0119cie konkretnych krok\u00f3w wobec dzieci i m\u0142odych\u00a0<strong>wypadaj\u0105 z systemu z powodu braku sprz\u0119tu, internetu czy sytuacji rodzinnej<\/strong>. Potrzebne jest te\u017c zbadanie \u2013 w ka\u017cdej szkole i ca\u0142ym systemie \u2013 w jakich grupach i miejscach straty edukacyjne s\u0105 najwi\u0119ksze i dopasowanie interwencji do potrzeb tych, kt\u00f3rzy stracili najwi\u0119cej.\u00a0<\/p><p>System edukacji musi pilnie skorygowa\u0107 obecne niedoskona\u0142e mechanizmy wyr\u00f3wnywania szans na poziomie ca\u0142ego kraju, gmin i powiat\u00f3w, a tak\u017ce pojedynczych szk\u00f3\u0142. Wymaga to\u00a0<strong>nowych mechanizm\u00f3w finansowego, infrastrukturalnego i dydaktycznego wsparcia\u00a0<\/strong>dla szk\u00f3\u0142 i nauczycieli pracuj\u0105cych z dzie\u0107mi ze \u015brodowisk defaworyzowanych. Narz\u0119dziami wprowadzania takich zmian mog\u0105 by\u0107: budowania relacji mi\u0119dzy uczniami i nauczycielami, spersonalizowanie nauczanie m.in. dzi\u0119ki technologii i metodom edukacji hybrydowej, oddawanie uczniom przestrzeni szkolnych oraz wzmacniane praktycznego wymiaru nauki (m.in. poprzez realizacj\u0119 projekt\u00f3w).<\/p><p>Wa\u017cnym, a niedostatecznie wykorzystanym mechanizmem wyr\u00f3wnywania szans jest wczesna edukacja \u2013 nale\u017cy\u00a0<strong>w\u0142\u0105czy\u0107 edukacji dzieci od lat trzech w system edukacji<\/strong>, zamiast utrzymywa\u0107 go w obszarze wsparcia rodziny. Propozycje zawarte w dokumentach koncentruj\u0105 si\u0119 jedynie na rozwijaniu oferty i dost\u0119pno\u015bci miejsc, a nie na ich funkcji w kszta\u0142towaniu kompetencji i przeciwdzia\u0142aniu nier\u00f3wno\u015bciom.\u00a0<\/p><p><strong>5.<br \/>Edukacja przeciw dyskryminacji i wykluczeniu<\/strong><\/p><p>Szko\u0142a r\u00f3wnych szans i r\u00f3wnego traktowania dostrzega r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 ludzi, kultur, religii i styl\u00f3w \u017cycia. Nie dyskryminuje nikogo, m.in. ze wzgl\u0119du na\u00a0<strong>zamo\u017cno\u015b\u0107, wygl\u0105d, wyznanie, narodowo\u015b\u0107, niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107, p\u0142e\u0107, orientacj\u0119 psychoseksualn\u0105 czy to\u017csamo\u015b\u0107 p\u0142ciow\u0105<\/strong>. Uwzgl\u0119dnia na co dzie\u0144 zapisy mi\u0119dzynarodowych konwencji i deklaracji dotycz\u0105cych r\u00f3wnego traktowania. Stawia na dialog mi\u0119dzykulturowy i mi\u0119dzyludzki. Wspiera i chroni osoby zagro\u017cone wykluczeniem, buduj\u0105c przestrze\u0144, w kt\u00f3rej wszyscy czuj\u0105 si\u0119 bezpiecznie i dzi\u0119ki temu mog\u0105 si\u0119 uczy\u0107. Prowadzi aktywn\u0105 edukacj\u0119 antydyskryminacyjn\u0105, a tym samym\u00a0<strong>profilaktyk\u0119 dyskryminacji i przemocy motywowanej uprzedzeniami<\/strong>. Reaguje na przejawy dyskryminacji i przemocy. W takiej szkole wszyscy pracownicy i pracowniczki swoim codziennym zachowaniem ucz\u0105 doceniania r\u00f3\u017cnic, otwarto\u015bci na innych oraz rozwi\u0105zywania spor\u00f3w w spos\u00f3b pokojowy.\u00a0<\/p><p>Potrzebne jest systemowe wsparcie dla nauczycieli\/lek, kt\u00f3rzy i kt\u00f3re ju\u017c podejmuj\u0105 dzia\u0142ania antydyskryminacyjne oraz\u00a0<strong>wypracowanie i upowszechnienie modelu przedszkola i szko\u0142y r\u00f3wnych praw dla wszystkich<\/strong>. To nie mog\u0105 by\u0107 wy\u0142\u0105cznie inicjatywy garstki zdeterminowanych, ale osamotnionych nauczycieli, to zadanie ca\u0142ego systemu edukacji. Nale\u017cy wykorzysta\u0107 do\u015bwiadczenia szk\u00f3\u0142 i organizacji spo\u0142ecznych, kt\u00f3re tym si\u0119 od lat zajmuj\u0105.<\/p><p><strong>6.<br \/>Szko\u0142a dobrych relacji i dobrostanu<\/strong><\/p><p>Polska edukacja powinna w wi\u0119kszym ni\u017c dot\u0105d stopniu skupia\u0107 si\u0119 na budowaniu\u00a0<strong>dobrych relacji mi\u0119dzy uczniami, mi\u0119dzy nauczycielami a dzie\u0107mi, a tak\u017ce ich rodzicami<\/strong>. Sie\u0107 wzajemnych kontakt\u00f3w i wsparcia tworzy dobry klimat do nauki, wzmacnia motywacj\u0119, a w ko\u0144cu \u2013 przek\u0142ada si\u0119 na lepsze osi\u0105gni\u0119cia uczni\u00f3w.<\/p><p>Szko\u0142y, nauczyciele, a tak\u017ce ca\u0142y system wsparcia psychologicznego nie mog\u0105 te\u017c pozostawia\u0107 uczni\u00f3w i uczennic samym sobie z\u00a0 problemami edukacyjnymi i emocjonalnymi, zw\u0142aszcza, \u017ce dotyczy to wi\u0119kszo\u015bci m\u0142odych ludzi. Pandemia<strong>\u00a0pogorszy\u0142a stan psychiczny dzieci i m\u0142odych ludz<\/strong>i, a tak\u017ce nauczycieli i pokaza\u0142a, jak wa\u017cne s\u0105 wi\u0119zi i kontakty w klasie oraz szkole.<\/p><p>Wi\u0119kszy nacisk na\u00a0<strong>kompetencje wychowawcze, psychologiczne i komunikacyjne<\/strong>,\u00a0<strong>psycholog w ka\u017cdej szkole<\/strong>\u00a0oraz\u00a0<strong>zmiana systemu wsparcia psychologicznego<\/strong>\u00a0to warunki konieczne poprawy dobrostanu dzieci i m\u0142odych ludzi. A tak\u017ce warunek wyr\u00f3wnania strat edukacyjnych i pog\u0142\u0119biaj\u0105cych si\u0119 w pandemii r\u00f3\u017cnic.<\/p><p>Rekomendacje te s\u0105 zbie\u017cne z wytycznymi dla edukacji po pandemii Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych (2020).\u00a0<\/p><p><strong>7.<br \/>Edukacja cyfrowa jako norma, a nie dodatek<\/strong><\/p><p>Edukacja nie mo\u017ce by\u0107 cyfrowa tylko w czasach pandemii. Nale\u017cy wykorzysta\u0107 obecny skok kompetencji nauczycieli i uczni\u00f3w do radykalnej zmiany. We wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie kompetencje cyfrowe to warunek konieczny dalszej nauki, uczestnictwa w rynku pracy oraz spo\u0142ecznej i politycznej partycypacji. Dobra edukacja cyfrowa nie eliminuje interakcji \u201ctwarz\u0105 w twarz\u201d mi\u0119dzy nauczycielem a klas\u0105 czy uczniem, przeciwnie \u2013\u00a0 wzmacnia j\u0105. Narz\u0119dzia i tre\u015bci cyfrowe nie s\u0105 po to, by \u201cuatrakcyjnia\u0107 nauk\u0119\u201d. Musz\u0105 by\u0107\u00a0<strong>w pe\u0142ni zintegrowane z procesem uczenia (si\u0119)\u00a0<\/strong>\u00a0\u2013 od przedszkola do uniwersytetu trzeciego wieku.<\/p><p>Daj\u0105 one \u0142atwy dost\u0119p do informacji, umo\u017cliwiaj\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 nauk\u0119 i prac\u0119 \u2013 uczniom, nauczycielom, radom pedagogicznym, dyrektorom, a nawet pracownikom systemu wspomagania (nawet w czasach pandemii) To\u00a0<strong>nie dodatek do tradycyjnej edukacji, to norma XXI wieku<\/strong>. Wymaga to wypracowania wsp\u00f3lnie ze szko\u0142ami i nauczycielami-ekspertami od cyfrowej pedagogiki, gdzie nauczyciel\/ka jest przewodnikiem, a nie encyklopedi\u0105.\u00a0<\/p><p>Edukacja cyfrowa musi by\u0107\u00a0<strong>dost\u0119pna dla wszystkich<\/strong>, a zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci z niej w pe\u0142ni korzysta\u0107 w domu albo korzystaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie w celach rozrywkowych czy towarzyskich (patrz\u00a0 punkt 4).<\/p><p><strong>8.<br \/>Szko\u0142a wsp\u00f3\u0142pracy, nie rywalizacji\u00a0<\/strong><\/p><p>Polskie szko\u0142y (czasem nawet przedszkola) pracuj\u0105 w neoliberalnym modelu indywidualnych osi\u0105gni\u0119\u0107 i tym samym osobistych pora\u017cek. Nauczanie i ocenianie opiera si\u0119 na\u00a0<strong>rywalizacji i ci\u0105g\u0142ym\u00a0 por\u00f3wnywaniu si\u0119 z innymi<\/strong>. Rodzi to l\u0119k i frustracj\u0119, zaburza poczucie w\u0142asnej warto\u015bci, nie tylko uczni\u00f3w s\u0142abszych, ale tak\u017ce tych \u201clepszych\u201d. Tymczasem wiadomo od lat, \u017ce to g\u0142\u00f3wn\u0105 barier\u0105 rozwoju Polski jest\u00a0<strong>s\u0142abo\u015b\u0107 kapita\u0142u spo\u0142ecznego<\/strong>, a nie ludzkiego. Nie da si\u0119 go rozwija\u0107 przez budzenie poczucia ni\u017cszo\u015bci\/wy\u017cszo\u015bci oraz wy\u015bcig, w kt\u00f3rym wygrywaj\u0105 tylko nieliczni.\u00a0<\/p><p>Szko\u0142a musi i na ka\u017cdej lekcji i ka\u017cdej aktywno\u015bci korzysta\u0107 z metod, kt\u00f3re ucz\u0105 porozumiewania si\u0119, wsp\u00f3\u0142pracy i samoorganizacji. Chodzi o\u00a0<strong>prac\u0119 zespo\u0142ow\u0105, metody projektowe, a nawet zwyk\u0142\u0105 rozmow\u0119 w parach czy wsp\u00f3lne rozwi\u0105zywanie zada\u0144<\/strong>. Nie da si\u0119 inaczej zbudowa\u0107 obywatelskiej sieci zaufania i wzajemnej pomocy \u2013 trzeba i mo\u017cna to zacz\u0105\u0107 robi\u0107 ju\u017c w szkole.\u00a0<\/p><p><strong>9.<br \/>Szko\u0142a demokracji, dialogu i obywatelskiego zaanga\u017cowania<\/strong><\/p><p>Bez kompetencji obywatelskich nie b\u0119dzie dobrze funkcjonuj\u0105cej demokracji konstytucyjnej, demokracji lokalnej ani odpowiedzialnych obywatelek i obywateli. Tymczasem polskie szko\u0142y wychowuj\u0105 raczej \u201csprytnych konsument\u00f3w\u201d, ni\u017c zaanga\u017cowanych i \u015bwiadomych swoich praw m\u0142odych obywateli. Tego drugiego trzeba si\u0119 teraz uczy\u0107 poza szko\u0142\u0105. Lekcje wiedzy o spo\u0142ecze\u0144stwie prowadzone w \u00f3smej klasie (kiedy wszyscy szykuj\u0105 si\u0119 do egzamin\u00f3w), to\u00a0<strong>za ma\u0142o, za p\u00f3\u017ano i w z\u0142ym momencie<\/strong>. Edukacja obywatelska w szko\u0142ach \u015brednich jest prowadzona w wi\u0119kszym wymiarze, ale nie dotyczy to szk\u00f3\u0142 bran\u017cowych. W szko\u0142ach og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cych zbyt wielki nacisk k\u0142adzie si\u0119 te\u017c na akademick\u0105 wiedz\u0119, pomijaj\u0105c praktyczne umiej\u0119tno\u015bci i postawy.\u00a0<\/p><p>Szko\u0142a demokracji i zaanga\u017cowania rozwija obywatelsk\u0105 aktywno\u015b\u0107 na co dzie\u0144. Ma autentyczny\u00a0<strong>samorz\u0105d uczniowski, nauczycielski (rada pedagogiczna) i rodzicielski (rada rodzic\u00f3w)<\/strong>. Wspiera uczniowskie dzia\u0142ania\u00a0<strong>w obronie praw i wolno\u015bci<\/strong>\u00a0w szkole, ale tak\u017ce szerzej \u2013 praw zagro\u017conych os\u00f3b i grup w Polsce i na \u015bwiecie.\u00a0<\/p><p>Decyzje dotycz\u0105ce \u017cycia szkolnego podejmowane powinny by\u0107\u00a0<strong>z udzia\u0142em dzieci lub cho\u0107by po konsultacji z nimi<\/strong>, nawet tymi najm\u0142odszymi. Uczennice i uczniowie musz\u0105 wiedzie\u0107, do kogo zg\u0142osi\u0107 pomys\u0142y. M\u0142odzi obywatele i obywatelki potrafi\u0105 przeprowadzi\u0107 debat\u0119, a w trakcie dyskusji nie obrazi\u0107 si\u0119 na siebie, mimo r\u00f3\u017cnic. Wiedz\u0105, jak zorganizowa\u0107 g\u0142osowanie i konsultacje w klasie albo ca\u0142ej szkole. Nauczyciele\/lki pomagaj\u0105 im prowadzi\u0107 akcje spo\u0142eczne, na przyk\u0142ad ekologiczne (walka ze smogiem), charytatywne czy r\u00f3wno\u015bciowe \u2013\u00a0<strong>w szkole, spo\u0142eczno\u015bci lokalnej i online<\/strong>.\u00a0<\/p><p><strong>10.<br \/>Szko\u0142a blisko spo\u0142eczno\u015bci lokalnej\u00a0<\/strong><\/p><p>Przedszkole i szko\u0142a nie tkwi\u0105 w spo\u0142ecznej i geograficznej pr\u00f3\u017cni. S\u0105 wa\u017cn\u0105\u00a0<strong>cz\u0119\u015bci\u0105 lokalnej wsp\u00f3lnoty, mog\u0105 nawet by\u0107 jej centrum<\/strong>. Z pewno\u015bci\u0105 dotyczy to szk\u00f3\u0142 wiejskich, ale tak\u017ce miasta i dzielnice metropolii potrzebuj\u0105 szko\u0142y otwartej i ciekawej swego otoczenia. Takiej, kt\u00f3ra zaprasza do siebie przedszkolaki, rodzic\u00f3w, a nawet senior\u00f3w, kt\u00f3ra dostrzega dzieci cudzoziemskie i powracaj\u0105ce z zagranicy. Odkrywa lokaln\u0105 histori\u0119, wyznacza \u015bcie\u017cki rowerowe, organizuje gry terenowe i zaj\u0119cia dla bab\u0107 i dziadk\u00f3w z korzystania z internetu w codziennym \u017cyciu.\u00a0<\/p><p>Wiele szk\u00f3\u0142 to ju\u017c robi, np. uczy matematyki, biologii, historii czy wiedzy o spo\u0142ecze\u0144stwie\u00a0<strong>poza szko\u0142\u0105,\u00a0 w terenie<\/strong>. Korzysta z zasob\u00f3w lokalnych:\u00a0<strong>ludzi, instytucji publicznych (ratusza czy muzeum), organizacji spo\u0142ecznych, bibliotek i przestrzeni publicznej<\/strong>. Nauczyciele wiedz\u0105, \u017ce tak tworzy si\u0119 wi\u0119\u017a m\u0142odych ludzi z ma\u0142\u0105 ojczyzn\u0105, ale tak\u017ce zwyk\u0142e wi\u0119zi spo\u0142eczne, kt\u00f3re przydaj\u0105 si\u0119 teraz i w doros\u0142ym \u017cyciu. Potrzebne s\u0105 \u015brodki na prowadzenie lokalnych projekt\u00f3w uczniowskich (np. spo\u0142ecznych, naukowych, artystycznych)\u00a0 ich systemowe wzmocnienie, w tym uwzgl\u0119dnianie informacji o projektach na \u015bwiadectwie szkolnym. Konieczne jest tu tak\u017ce\u00a0<strong>uwolnienie nauczycieli i uczni\u00f3w ze sztywnego gorsetu ramowego planu nauczania i prze\u0142adowanej podstawy,\u00a0<\/strong>by mieli przestrze\u0144 na tak\u0105 prac\u0119.<\/p><p><strong>11.<br \/>Szkolna autonomia i samorz\u0105dno\u015b\u0107 zamiast centralnego sterowania\u00a0 <\/strong>\u00a0<\/p><p>Szko\u0142a XXI wieku potrzebuje wi\u0119cej autonomii, ni\u017c centralnej kontroli, zakaz\u00f3w i nakaz\u00f3w. Systemy edukacyjne o wysokim poziomie autonomii \u2013 jak Finlandia, Estonia czy Szwajcaria, radz\u0105 sobie w Europie lepiej ni\u017c te scentralizowane (Francja czy Austria). Chodzi nie tylko o\u00a0<strong>autonomi\u0119 dyrektora, ale tak\u017ce rzeczywist\u0105 dydaktyczn\u0105 swobod\u0119 nauczycieli i nauczycielek<\/strong>. Jest ona zapisana w ustawie, jednak na co dzie\u0144 wi\u0119kszo\u015b\u0107 nauczycieli jej nie czuje, gdy\u017c skutecznie ograniczaj\u0105 j\u0105: \u201cprzeregulowana\u201d podstawa programowa, sztywny ramowy plan nauczania, system egzamin\u00f3w zewn\u0119trznych oraz biurokratyczne wymogi kuratoryjnego systemu nadzoru.\u00a0<\/p><p>Oczywi\u015bcie nie wszyscy nauczyciele s\u0105 gotowi korzysta\u0107 z autonomii, wielu potrzebuje bardziej okre\u015blonych ram i woli uczy\u0107 wed\u0142ug gotowego wzorca i programu. Takie osoby powinny dosta\u0107\u00a0 wsparcie do\u015bwiadczonych kole\u017canek i koleg\u00f3w, a tak\u017ce dyrekcji. Uczniowie i uczennice poradz\u0105 sobie z r\u00f3\u017cnymi oczekiwaniami, a dodatkowo uczy to elastyczno\u015bci.\u00a0<\/p><p>Wi\u0119ksza autonomia szko\u0142y wymaga\u00a0<strong>przebudowy systemu nadzoru pedagogicznego<\/strong>, zmniejszenia nacisku na ewaluacj\u0119 zewn\u0119trzn\u0105 i biurokratyczn\u0105 kontrol\u0119. System zapewnienia jako\u015bci pracy szko\u0142y powinien opiera\u0107 si\u0119 na\u00a0<strong>ewaluacji wewn\u0119trznej powi\u0105zanej z regularnym merytorycznym i organizacyjnym wsparciem<\/strong>\u00a0w dzia\u0142aniach naprawczych i rozwoju szko\u0142y.<\/p><p><strong>12.<br \/>Szko\u0142a profesjonalnych i dowarto\u015bciowanych nauczycielek i nauczycieli<\/strong><\/p><p>Nauczanie innych wymaga \u2013 bardziej ni\u017c kilkadziesi\u0105t lat temu \u2013\u00a0<strong>sta\u0142ego samokszta\u0142cenia, a raczej \u201cwsp\u00f3\u0142kszta\u0142cenia\u201d<\/strong>, czyli uczenia si\u0119 razem z innymi nauczycielami, a nawet \u2013 uczniami. Polscy nauczyciele ucz\u0105 si\u0119 ch\u0119tnie i szybko, czego dowodz\u0105 m.in. do\u015bwiadczenia czasu pandemii, wa\u017cne jest jednak wskazanie kierunk\u00f3w, w kt\u00f3rych powinni si\u0119 rozwija\u0107. S\u0105 one zbie\u017cne s\u0105 z postulatami zawartymi w tym dokumencie, ale musz\u0105 uwzgl\u0119dnia\u0107 specjalne potrzeby konkretnych zespo\u0142\u00f3w nauczycielskich i \u015brodowisk.<\/p><p>Dotyczy to w r\u00f3wnym stopniu\u00a0<strong>indywidualnych os\u00f3b, co zespo\u0142\u00f3w nauczycielskich \u2013 ca\u0142ej rady pedagogicznej, zespo\u0142\u00f3w przedmiotowych, wychowawczych i zadaniowych<\/strong>. Rada pedagogiczna to nie zbi\u00f3r nauczycieli i innych pracownik\u00f3w, to wsp\u00f3lnota praktyki ludzi po\u0142\u0105czonych wsp\u00f3lnym zadaniem, kt\u00f3rzy musz\u0105 na co dzie\u0144 dzieli\u0107 si\u0119 problemami, wymienia\u0107 pomys\u0142ami, uczy\u0107 si\u0119 razem \u2013 i od siebie nawzajem.<\/p><p>Aby to by\u0142o mo\u017cliwe, potrzeba czasu i miejsca na tak\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Sprzyja\u0107 temu b\u0119dzie przyj\u0119cie modelu i procedur wewn\u0119trznej ewaluacji, prowadzonej tak\u017ce na bie\u017c\u0105co, nie tylko raz na rok czy kilka lat. Dyrektorzy i dyrektorki, a tak\u017ce obecni i potencjalni liderzy i liderki potrzebuj\u0105 szkole\u0144 zewn\u0119trznych i wewn\u0119trznych oraz realistycznych modeli pracy (np. kryteria i wska\u017aniki, rytm i forma spotka\u0144, spos\u00f3b monitorowania zmian).<\/p><p>Wielu polskich nauczycieli nie lubi swojej pracy \u2013 wskazuj\u0105 na to m.in. mi\u0119dzynarodowe badania PISA. Czuj\u0105 to tak\u017ce uczennice i uczniowie. Aby to mog\u0142o si\u0119 zmieni\u0107, praca nauczycielek i nauczycieli musi by\u0107\u00a0<strong>lepiej zorganizowana oraz op\u0142acana<\/strong>\u00a0(patrz punkt poni\u017cej). Dowarto\u015bciowanie ich wysi\u0142k\u00f3w i publicznej s\u0142u\u017cby mo\u017ce znale\u017a\u0107 tak\u017ce wyraz w pozafinansowych dzia\u0142aniach w\u0142adz na poziomie centralnym i lokalnym. Spos\u00f3b motywowania powinien wyj\u015b\u0107 poza standardowe nagrody i dyplomy uznania \u2013 trzeba to wypracowa\u0107 w konsultacjach z samymi zainteresowanymi.<\/p><p>Osobnym zagadnieniem jest\u00a0<strong>kszta\u0142cenie przysz\u0142ych nauczycieli, a tak\u017ce rekrutacja do zawodu<\/strong>. Wymaga to zmiany standard\u00f3w kszta\u0142cenia, a tak\u017ce w\u0142\u0105czenia do programu kszta\u0142cenia znacznie wi\u0119kszej liczby godzin praktyk w szko\u0142ach oraz wypracowania systemu mentoringu.<\/p><p><strong>13.<br \/>Edukacja dobrze i racjonalnie finansowana<\/strong><\/p><p>Polska szko\u0142a powinna by\u0107 lepiej i bardziej racjonalnie finansowana.\u00a0 Konieczne wydaje si\u0119 zwi\u0119kszenie nak\u0142ad\u00f3w na edukacj\u0119, w tym zw\u0142aszcza na\u00a0<strong>zmniejszenie \u201eluki o\u015bwiatowej\u201c<\/strong>, czyli rosn\u0105cej r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy kosztami prowadzenia szk\u00f3\u0142 przez samorz\u0105d i inne organy prowadz\u0105ce, a subwencj\u0105 o\u015bwiatow\u0105. Zmiana zasad finansowania o\u015bwiaty musi umo\u017cliwi\u0107\u00a0<strong>podwy\u017cki wynagrodze\u0144<\/strong>\u00a0dla wszystkich pracownik\u00f3w o\u015bwiaty.\u00a0<\/p><p>Nale\u017cy podj\u0105\u0107 prace nad\u00a0<strong>zmian\u0105 systemu awansu zawodowego<\/strong>, kt\u00f3ry wyczerpa\u0142 ju\u017c sw\u00f3j potencja\u0142 motywacyjny. W obecnej fazie rozwoju o\u015bwiaty system awansu musi opiera\u0107 si\u0119 w wi\u0119kszym stopniu na roli, kt\u00f3r\u0105 nauczyciel\/ka pe\u0142ni w szkole i procesie nauczania\/wychowania, a nie na biurokratycznym gromadzeniu dokumentacji. System ten powinien by\u0107 powi\u0105zany z\u00a0 elastycznymi rozwi\u0105zaniami p\u0142acowymi \u2013 z oddaniem\u00a0<strong>wi\u0119kszego pola decyzji dyrektorom oraz organom prowadz\u0105cym<\/strong>.<\/p><p><strong>14.<br \/>Szko\u0142a bez indoktrynacji i niezale\u017cna od w\u0142adzy<\/strong><\/p><p>Szko\u0142a nie mo\u017ce by\u0107 narz\u0119dziem dla w\u0142adz politycznych w walce \u015bwiatopogl\u0105dowej, bo w spolaryzowanym spo\u0142ecze\u0144stwie prowadzi to do sytuacji, gdzie co kilka lat zmienia si\u0119 dominuj\u0105cy przekaz ideologiczny. Narzucanie przekazu ideowego ma silny\u00a0<strong>efekt mro\u017c\u0105cy<\/strong>\u00a0\u2013 cho\u0107by w nauczaniu historii i wiedzy o spo\u0142ecze\u0144stwie, ale tak\u017ce w nawi\u0105zywaniu wsp\u00f3\u0142pracy z organizacjami spo\u0142ecznymi. Dzieje si\u0119 to ze szkod\u0105 dla dzieci i powoduje frustracj\u0119 cz\u0119\u015bci rodzic\u00f3w.\u00a0\u00a0<\/p><p>Szko\u0142a powinna natomiast zajmowa\u0107 si\u0119 edukacj\u0105 polityczn\u0105, rozmow\u0105 o rz\u0105dzeniu i obywatelskim dzia\u0142aniu.\u00a0 By\u0107\u00a0<strong>bezpiecznym miejscem debat na kontrowersyjne tematy w ramach wyznaczonych przez krajowe i mi\u0119dzynarodowe dokumenty<\/strong>, w tym konstytucj\u0119, deklaracje i konwencje o prawach cz\u0142owieka i prawach dziecka, kt\u00f3rych Polska jest sygnatariuszem. Szko\u0142a nie ucieknie od spor\u00f3w ideowych, a nawet politycznych, nie powinna jednak by\u0107 \u201cupartyjniona\u201d. Indoktrynacja zaburza bowiem proces uczenia i wychowania, jest te\u017c zwykle nieskuteczna, a wi\u0119c prowadzi do marnowania czasu i \u015brodk\u00f3w finansowych. Niezale\u017cno\u015b\u0107 programowa\u00a0<strong>od w\u0142adz centralnych, a tak\u017ce lokalnych<\/strong>\u00a0powinna by\u0107 egzekwowana na co dzie\u0144 przez dyrektor\u00f3w, nauczycieli, rodzic\u00f3w, a nawet uczni\u00f3w.<\/p><p><strong>Sygnatariusze:<\/strong><\/p><p><em>Amnesty International Polska<\/em><\/p><p><em>Centrum im. prof. Bronis\u0142awa Geremka<\/em><\/p><p><em>Fundacja Aktywno\u015bci Lokalnej<\/em><\/p><p><em>Fundacja Civis Polonus<\/em><\/p><p><em>Fundacja Idealna Gmina<\/em><\/p><p><em>Fundacja im. Stefana Batorego<\/em><\/p><p><em>Fundacja Katalyst Education<\/em><\/p><p><em>Fundacja na Rzecz Praw Ucznia<\/em><\/p><p><em>Fundacja Pole Dialogu\u00a0<\/em><\/p><p><em>Fundacja Przestrze\u0144 dla edukacji<\/em><\/p><p><em>Fundacja Rozwoju Spo\u0142ecze\u0144stwa Informacyjnego<\/em><\/p><p><em>Fundacja Szko\u0142a z Klas\u0105<\/em><\/p><p><em>Instytut Spraw Publicznych<\/em><\/p><p><em>Komitet Obrony Demokracji\u00a0<\/em><\/p><p><em>Obywatele dla Edukacji<\/em><\/p><p><em>Polska Fundacja im. Roberta Schumana<\/em><\/p><p><em>Polskie Stowarzyszenie im. Janusza Korczaka<\/em><\/p><p><em>Stowarzyszenie Cyfrowy Dialog<\/em><\/p><p><em>Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej<\/em><\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rekomendacje do Krajowego Planu Odbudowy, Umowy Partnerstwa oraz Plan\u00f3w Krajowych oraz Regionalnych Krajowy Plan Odbudowy, Umowa Partnerstwa i powi\u0105zane z ni\u0105 programy krajowe oraz regionalne wyznacz\u0105 g\u0142\u00f3wne kierunki rozwoju Polski na najbli\u017csze lata i zapewni\u0105 \u015brodki na ich realizacj\u0119. Edukacja to obszar\u00a0o\u00a0fundamentalnym znaczeniu \u2013 decyduje o jako\u015bci \u017cycia oraz przysz\u0142o\u015bci milion\u00f3w uczni\u00f3w i uczennic oraz [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1454,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"elementor_header_footer","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1249"}],"collection":[{"href":"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1249"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1249\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1555,"href":"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1249\/revisions\/1555"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1454"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1249"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1249"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/przestrzendlaedukacji.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1249"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}