Edukacja przedszkolna

W ramach obszaru EDUKACJA PRZEDSZKOLNA najbardziej poruszający okazał się dylemat dotyczący obowiązku przedszkolnego i dostępności do edukacji przedszkolnej dla najmłodszych.

Światowe badanie niezbicie dowodzą, że możliwie najwcześniejszy dostęp do dobrych zajęć przedszkolnych, zwłaszcza dla dzieci z rodzin o niskim kapitale kulturowym, pozwala wyrównywać szanse edukacyjne dzieci, między innymi przez dobre przygotowanie do startu szkolnego.

Wysoka jakość edukacji przedszkolnej jest podstawowym czynnikiem pozwalającym rzeczywiście wyrównywać szanse edukacyjne i dobrze przygotować dzieci do dalszych etapów edukacji. Dobre przygotowanie nauczycieli do pracy z dziećmi przekłada się bezpośrednio na rozwój podstawowych kompetencji dzieci i ich gotowość szkolną.

Edukacja przedszkola w Polsce przedstawia wiele do życzenia, zarówno w kwestii dostępności, jak i jakości.  Najważniejsze problemy w obszarze dostępności edukacji przedszkolnej:

Nierówny dostęp do przedszkola. Wskaźnik upowszechnienia wychowania przedszkolnego różni się znacząco między miastem a wsią. Około 50% dzieci w wieku 3-5 lat mieszkających na terenach wiejskich nie ma zapewnionego dostępu do przedszkola. Nowa ustawa oświatowa podnosząca wiek rozpoczęcia edukacji do 7. roku życia pogłębiła problem niedostępności przedszkola: 6-latki zamiast do I klasy poszły do przedszkola „zabierając” miejsca dla 3,4 i 5-latków.

Zbyt późne rozpoczynanie obowiązkowej edukacji przedszkolnej – obowiązek przedszkolny obejmuje dzieci dopiero od 6 roku życia.

Trudności w zakładaniu „Innych form wychowania przedszkolnego”: punktów i zespołów przedszkolnych. Elastyczne formy wprowadzone od 2007 r. miały ułatwić – zwłaszcza gminom wiejskim upowszechnienie edukacji przedszkolnej.

Najważniejsze problemy w obszarze jakości edukacji przedszkolnej:

Programy kształcenia kadry przedszkolnej w zbyt małym stopniu uwzględniają najnowsze rozwiązania pedagogiczne, zwłaszcza w zakresie: adaptacji dzieci do przedszkola; pracy z  grupą różnowiekową; rozwijania samodzielności, sprawczości, myślenia krytycznego; budowania poczucia własnej wartości u dzieci; rozwijania umiejętności współpracy; korzystania z nowych technologii.

Zbyt małe otwarcie kadry przedszkolnej na współpracę z rodzicami i społecznością lokalną.

Podstawa programowa kładzie nacisk na edukację, za mało wagi przywiązując do wszechstronnego rozwoju dziecka, co najlepiej przedstawia zapis: „Rolą nauczyciela wychowania przedszkolnego jest przygotowanie dziecka do nauki w klasie I szkoły podstawowej, z uwzględnieniem potrzeb dziecka – w tym potrzebę ruchu.”

Brakuje szerokiej dyskusji na temat jakości edukacji przedszkolnej z udziałem przedstawicieli samorządu, rodziców, nauczycieli i dyrektorów przedszkoli oraz samych dzieci.