Daj mi więcej przestrzeni!

Spójrzcie na dwa zdjęcia poniżej. Jak wam się wydaje, gdzie dzieci czują się lepiej? Które miejsce, waszym zdaniem, bardziej sprzyja rozwojowi dzieci? Pomyślcie o rozwijających się zmysłach dziecka, o koncentracji i uważności, o umiejętnościach społecznych, emocjach … I? Czy „więcej” zawsze oznacza „lepiej”?

2
Zdj. 1 Zdjęcie pochodzi z konta na Facebooku użytkownika Carlos Adrian Villegas
DSCN0396
Zdj. 2 Zdjęcie wykonane podczas wizyty studyjnej w przedszkolu ekologicznym na Łotwie.

Na jednym ze spotkań poświęconych przygotowaniu dzieci do szkoły (swoją drogą – dlaczego dzieci do szkoły, a nie szkoły do dzieci?!) usłyszałam interesującą opinię jednego z rodziców. Zaskoczyło mnie, że to właśnie rodzic dostrzegł to, co dla wielu nauczycieli nie jest oczywiste.

– Nasze dzieci poznawczo przygotowane są do tego, żeby rozpocząć naukę w I klasie! Nie o tym powinniśmy więc rozmawiać! Problemem są umiejętności społeczne i emocjonalne!

Trudno się z tym nie zgodzić. Dzieci nie radzą sobie z pokonywaniem trudności, nie potrafią współpracować w zespołach, nie radzą sobie z porażkami. Czy planując przestrzeń edukacyjną w przedszkolu można zatem w jakiś sposób wspomóc tę sferę? Nie mówię tu o wytycznych określonych przez ministerialne rozporządzenia, ale o zwykłych działaniach, które może wykonać nauczyciel, o prostych zabiegach, które sprawią, że sala stanie się miejscem odpowiadającym potrzebom dzieci, a nie nauczyciela.

Ustawienie mebli

Jakie meble najlepiej sprawdzą się w przedszkolu? I kto decyduje o tym, gdzie je ustawić? W polskich przedszkolach najczęściej wszystkie szafy, szafki i różne kąciki ustawione są pod ścianami, tak by uzyskać jak największą przestrzeń do zabaw dla dzieci. Niestety takie ustawienie nie sprzyja społecznym kontaktom (Kielar M. 1989, s. 261). Pomyślmy więc o meblach, które będą bardziej mobilne. Pomoże to w swobodnym zarządzaniu przestrzenią, nie tylko przez nauczyciela, ale także przez dzieci. Przykładem może być ustawienie niewysokich szafek prostopadle do ścian (zdj. 3). Będzie to sprzyjało tworzeniu przez dzieci mniejszych przestrzeni i organizowaniu zabaw tematycznych w zespołach.

DSCN0375
Zdj. 3 Sala w przedszkolu ekologicznym na Łotwie.

Na podkreślenia zasługuje pomysł organizowania przestrzeni razem z dziećmi. W pierwszych dniach września możemy wspólnie przedyskutować, jak ma wyglądać nasza sala, co chcemy żeby w niej było, gdzie stało. Zmian możemy dokonywać zawsze, gdy zajdzie taka potrzeba.

Kąciki tematyczne

Wiemy, że dzieci lubią naśladować dorosłych. Niewielkie przestrzenie zaaranżowane przez dzieci i nauczyciela oraz wyposażone w prawdziwe sprzęty (nie tylko zabawki) i naturalne okazy przyrodnicze (zdj. 4) z pewnością będą wspierać rozwój zainteresowań dzieci, ale także zainspirują do wymiany doświadczeń pomiędzy przedszkolakami.

DSCN0401
Zdj. 4 Kącik przyrodniczo – konstrukcyjny w przedszkolu ekologicznym na Łotwie.

W polskich placówkach mamy różne kąciki: kuchenne, teatralne, sklepy czy warsztaty, a także kąciki plastyczne. Pomyślmy jednak nad ich zawartością. Zamiast np. zabawkowych wag, może warto dać dzieciom możliwość korzystania z prawdziwej wagi, która kiedyś była używana (zdj. 5). A do kącika plastycznego, oprócz kartek i kredek, można dołożyć tekturę, taśmę klejącą i zszywacze.

wazenie
Zdj. 5 Doświadczenia z wagą – Przedszkole nr 125 „Pod Złotym Promykiem” w Warszawie.

A zamiast tworzyć jedynie stałe kąciki organizujmy także te sezonowe (zdj. 6).

20141017_144300
Zdj. 6 Zabawa w sklep – Przedszkole nr 125 „Pod Złotym Promykiem” w Warszawie.

Zwróćmy też uwagę na kącik wypoczynkowy. Może to być duża domowa kanapa, materac lub przestrzeń z poduszkami (zdj. 7). Miejsce takie sprzyja rozmowom, wyciszeniu i uspokojeniu.

DSCN0398
Zdj. 7 Kącik wypoczynkowy w przedszkolu ekologicznym na Łotwie.

Wspólne doświadczenia przy tworzeniu nowych miejsc, podejmowanie decyzji, rozwiązywanie pojawiających się problemów, tutoring rówieśniczy (ten, który już rozumie pomaga słabszemu koledze lub koleżance w danym zagadnieniu) – to wszystko da dzieciom możliwość przygotowania do dalszych zmagań zarówno w szkole, jak i w życiu.

Kolory w sali

Przedszkole kojarzy nam się często z bardzo żywą i kolorową przestrzenią. Kolorowe ściany, kolorowe zabawki … a może powinno być inaczej? Kolorowe prace dzieci na ścianach zaczepione spinaczami do wiszących sznurków (zdj. 8), okazy przyrodnicze, szczególnie jesienią, ściana pomalowana czarną farbą tablicową, oraz kolorowa kreda do tablic – to tylko niektóre pomysły mogące zmienić wygląd sali przedszkolnej. Wspólne prace i dyskusja o tym, gdzie i jak je umieścić z pewnością pomoże zdobyć niezbędne umiejętności społeczne.

DSCN0340
Zdj. 8 Korytarz w przedszkolu ekologicznym na Łotwie.

Rozmawiajmy więc, dyskutujmy, podejmujmy decyzje razem z dziećmi, organizujmy otoczenie tak, by sprzyjało zabawom w zespołach, małych grupach. Niech dzieci staną się dla nas i dla siebie partnerami. To w znacznym stopniu ułatwi rozwój umiejętności społecznych i emocjonalnych przedszkolaków.

Magdalena Milczewska

One thought on “Daj mi więcej przestrzeni!

  1. Witam.
    Dodam coś do tematu co ostatnio przetłumaczyłem:

    John Gatto w swojej książce pod tytułem „Underground History of American Education” wymienia piętnaście sposobów w jaki system edukacji może tworzyć „puste dzieci”. Siedem z nich jest poniżej. Czy zgodzisz się, że szkołom i społeczeństwu udało się wdrożyć te kroki?

    1. Trzymaj dzieci pod nadzorem, każdą minutę od świtu do zmierzchu. Nie daj im odrobiny prywatności, przestrzeni, ani czasu dla siebie. Wypełnij ich czas aktywnościami zbiorowymi. Notuj zachowania ilościowo.
    2. Uzależnij młodych do urządzeń i wyświetlaczy elektronicznych. Ucz tego, że te urządzenia są zarówno pożądane w spędzaniu wolnego czasu jak i uczeniu się.
    3. Usuń z życia dziecka najwięcej jak to możliwe prywatnych rytuałów, takich jak przygotowywanie posiłków czy rodzinny obiad.
    4. Stopniuj, określaj oraz oceniaj dzieci stale i publicznie. Rozpocznij wcześnie. Upewnij się, że każdy zna swoją rangę.
    5. Czcij wysoko ocenianych. Utrzymuj zaszeregowanie od realnych dokonań tak ściśle rozdzielone jak to tylko możliwe co wytworzy fałszywą merytokrację zależną od wytworzenia i utrzymania pozycji autorytetu dzięki wsparciu władzy. Zepchnij najbardziej niezależne dzieci na margines; nie toleruj prawdziwych argumentów.
    6. Zabroń efektywnego przekazywania wiedzy użytecznej, takiego typu jak budować dom, jak naprawić samochód lub zrobić sukienkę.
    7. Usuń wszystkie istotne funkcje z domu i życia rodzinnego z wyjątkiem roli gościa w sypialni i przypadkowego towarzystwa. Spraw, aby rodzice byli zadłużeni wobec państwa; rekrutuj ich do współpracy w celu monitorowania zgodności dzieci z oficjalnym programem władz.

    http://trivium.wybudzeni.com/2016/04/14/7-spsosobow-na-wychowanie-pustego-dziecka-john-gatto/

    Pozdrawiam

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s